Mała Instytucja Płatnicza (MIP)

Mała Instytucja Płatnicza (MIP) to forma działalności wprowadzona nowelizacją ustawy o usługach płatniczych, wynikającą z dyrektywy PSD2. Umożliwia ona świadczenie usług płatniczych na mniejszą skalę, co wiąże się z uproszczonymi wymaganiami regulacyjnymi i brakiem konieczności uzyskiwania zezwolenia

Komisji Nadzoru Finansowego (KNF).

Zgodnie z ustawową definicją, MIP to podmiot (osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna posiadająca zdolność prawną) wpisany do odpowiedniego rejestru prowadzonego przez KNF. Może on świadczyć większość usług płatniczych, z wyjątkiem inicjowania transakcji płatniczych i dostępu do informacji o rachunku.

Jest to idealne rozwiązanie dla przedsiębiorców, zwłaszcza start-upów z branży Fin-Tech, którzy w przyszłości planują ubiegać się o pełną licencję krajowej instytucji płatniczej. Pozwala im ono przetestować swoje rozwiązania biznesowe w praktyce, na nadzorowanym rynku finansowym, zanim zainwestują w bardziej złożony proces licencyjny. Dzięki temu mogą lepiej przygotować wniosek o zezwolenie, co ułatwia KNF jego ocenę.

Działalność w charakterze MIP jest działalnością regulowaną. Oznacza to, że jej podjęcie wymaga wpisu do rejestru dostawców usług płatniczych i wydawców pieniądza elektronicznego KNF (dzień wpisu jest dniem rozpoczęcia działalności).

Kluczowe ograniczenia:

• Zasięg terytorialny: MIP może działać wyłącznie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

• Limit transakcji: Średnia miesięczna wartość transakcji płatniczych realizowanych przez MIP (lub przez jej agentów) z ostatnich 12 miesięcy nie może przekroczyć równowartości 1 500 000 euro.

• Działalność może być prowadzona samodzielnie (lub przez oddział) albo za pośrednictwem agentów.

MIP jest uprawniona do świadczenia szerokiego katalogu usług płatniczych, obejmującego:

1. Obsługę rachunków płatniczych: Przyjmowanie wpłat i dokonywanie wypłat gotówki oraz wszelkie czynności związane z prowadzeniem tych rachunków.

2. Realizację transakcji płatniczych i transferów środków, w tym:

3. polecenia zapłaty (jednorazowe i cykliczne);

4. transakcje kartami płatniczymi lub podobnymi instrumentami;

5. polecenia przelewu (w tym zlecenia stałe).

6. Wykonywanie transakcji płatniczych z wykorzystaniem kredytu (środków udostępnionych użytkownikowi w ramach limitu).

7. Wydawanie instrumentów płatniczych.

8. Acquiring (obsługa akceptacji płatności): Umożliwianie akceptantom przyjmowania płatności (np. kartą), w tym obsługa autoryzacji i przesyłanie zleceń płatniczych do systemów płatności. Wyłączone z tego zakresu są czynności rozliczania i rozrachunku w ramach systemu płatności.

9. Świadczenie usługi przekazu pieniężnego.

Ograniczenia dotyczące przechowywania środków:

MIP, która prowadzi rachunki płatnicze (usługa z punktu 1.), może przechowywać na nich środki użytkowników. Istnieje tu jednak limit: łączna kwota środków zgromadzonych dla jednego użytkownika nie może przekroczyć równowartości 2000 euro w złotówkach (kurs NBP z ostatniego dnia poprzedniego miesiąca).

Działalność dodatkowa MIP:

Oprócz podstawowych usług płatniczych, MIP ma możliwość prowadzenia:

• Usług ściśle powiązanych (dodatkowych):

  • wymiana walut;

  • bezpieczne przechowywanie środków przeznaczonych do transakcji płatniczych;

  • przetwarzanie i przechowywanie danych.

• Innej działalności gospodarczej (tzw. hybrydowa MIP).

Prowadzenie działalności przez agentów i oddziały:

MIP może działać za pośrednictwem agentów – podmiotów działających w jej imieniu i na jej rzecz wyłącznie w zakresie usług płatniczych. Możliwe jest także tworzenie oddziałów (wyłącznie na terytorium Polski). Dane dotyczące wszystkich agentów i oddziałów muszą być ujawnione w rejestrze dostawców usług płatniczych i wydawców pieniądza elektronicznego KNF.

Kluczowe obowiązki Małej Instytucji Płatniczej (MIP)

1. Wymogi organizacyjne i niekaralność

Aby prowadzić działalność, MIP musi posiadać systemy pozwalające na precyzyjne wyliczanie miesięcznej wartości transakcji oraz realizację procedur przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML). Osoby zarządzające MIP muszą cechować się nieposzlakowaną opinią – nie mogą być prawomocnie skazane za przestępstwa gospodarcze, skarbowe czy przeciwko obrotowi pieniężnemu.

2. Dokumentacja operacyjna

Każda MIP jest zobowiązana do posiadania:

• programu działalności oraz planu finansowego na pierwszy rok,

• bieżącej procedury zarządzania ryzykiem.

3. Limity transakcyjne

MIP musi pilnować, aby średnia wartość transakcji z ostatnich 12 miesięcy nie przekroczyła 1 500 000 euro miesięcznie. Przeliczenia dokonuje się według średniego kursu NBP z ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego transakcje.

4. Ochrona środków użytkowników

Środki otrzymane od klientów muszą być bezpieczne. MIP ma obowiązek:

• oddzielać środki klientów od własnego majątku;

• pieniądze, które nie trafiły do odbiorcy do końca następnego dnia roboczego, ulokować na osobnym rachunku bankowym lub w bezpiecznych, płynnych aktywach;

• Alternatywnie: środki mogą być chronione gwarancją bankową lub ubezpieczeniową (wymaga to zgody KNF i zachowania ciągłości ochrony).

5. Obowiązki sprawozdawcze wobec KNF

MIP musi regularnie raportować do nadzoru:

• Wartość i liczbę transakcji: kwartalnie (do końca miesiąca po kwartale) oraz rocznie (do 31 stycznia).

• Sprawozdania finansowe: roczne zestawienie wraz z uchwałą zatwierdzającą (w ciągu 15 dni od zatwierdzenia).

• Aktualizację danych: zgłaszanie zmian w rejestrze (np. nowi agenci) oraz informowanie o planowanym zakończeniu działalności.

• Dostosowanie do zaleceń: MIP musi stosować się do wytycznych wydawanych przez KNF.

6. Zasady transferu środków i ochrona przed egzekucją

Transfery w formie polecenia przelewu muszą przechodzić przez dedykowany rachunek płatniczy w banku lub innej instytucji finansowej. Środki na tym rachunku są chronione przed zajęciem komorniczym (z wyjątkiem roszczeń klientów związanych z tym rachunkiem). Numer tego konta należy zgłosić do KNF w ciągu 14 dni od zawarcia umowy.

7. Koszty nadzoru i sankcje

MIP jest zobowiązana do finansowania kosztów nadzoru KNF. Wysokość opłaty nie może przekroczyć 0,025% całkowitej kwoty transakcji wykonanych przez instytucję.Uwaga: Szczegółowe zasady płatności zostały  określone są w rozporządzeniu.

Konsekwencje naruszeń:

W przypadku niedopełnienia obowiązków, KNF ma prawo nałożyć na MIP sankcje, w tym wysokie kary pieniężne lub całkowity zakaz prowadzenia działalności

Kwestie wstępne

Działalność jako MIP jest działalnością regulowaną, co oznacza, że do jej rozpoczęcia nie potrzeba pełnej licencji, a jedynie wpisu do rejestru prowadzonego przez KNF. Przed złożeniem dokumentów zaleca się dokładną analizę wymogów prawnych, obowiązków nadzorczych oraz kosztów związanych z funkcjonowaniem podmiotu.

Wniosek i niezbędne dane

Oficjalne formularze wniosków można pobrać ze strony KNF w sekcji Wnioski i formularze. Prawidłowo przygotowany wniosek musi zawierać:

• Dane wnioskodawcy: nazwę firmy, NIP, numer KRS, adres siedziby oraz wykaz planowanych usług płatniczych.

• Informacje o strukturze: dane ewentualnych agentów oraz adresy i nazwy oddziałów (jeśli instytucja zamierza z nich korzystać).

Wymagane załączniki

Do wniosku należy dołączyć:

1. Opis usług w formie graficznej: schemat pokazujący przepływ pieniędzy i informacji, uwzględniający wszystkie zaangażowane podmioty i profesjonalną terminologię ustawową.

2. Oświadczenie o prawdziwości danych: dokument potwierdzający spełnienie ustawowych warunków prowadzenia działalności, podpisany pod rygorem odpowiedzialności karnej.

3. Informacje o agentach: choć nie jest to obowiązkowe przy samym wpisie, warto od razu załączyć zawiadomienie dotyczące bezpieczeństwa współpracy z agentami, aby uniknąć późniejszych wezwań nadzorczych KNF.

Opłaty i formalności

• Opłata skarbowa za wpis: wynosi 616 zł (płatna na konto Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy). Dowód wpłaty musi być dołączony do wniosku.

• Pełnomocnictwo: jeśli wniosek składa pełnomocnik, należy dołączyć upoważnienie oraz opłatę skarbową w wysokości 17 zł (chyba że pełnomocnik jest widoczny w CEIDG).

Sposoby dostarczenia dokumentów

Wniosek można przekazać do Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego na trzy sposoby:

1. Elektronicznie: przez system ePUAP.

2. Pocztą: na adres ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa.

3. Osobiście: w biurze podawczym KNF przy ul. Pięknej 20 (w godzinach 8:15–17:00).

Procedura rozpatrywania wniosku przez KNF

Terminy i formalności

Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) ma 3 miesiące na dokonanie wpisu do rejestru, licząc od momentu otrzymania kompletnego wniosku. Po pomyślnej rejestracji urząd automatycznie wystawia zaświadczenie i przesyła je do instytucji. W przypadku braków formalnych, KNF wyznacza co najmniej 7 dni na ich uzupełnienie. Niedotrzymanie tego terminu skutkuje pozostawieniem sprawy bez rozpatrzenia lub odmową rejestracji.

Kiedy KNF może odmówić wpisu?

Odmowa następuje, gdy dokumentacja jest niekompletna lub zawiera nieprawdę. Urząd ma jednak obowiązek odrzucić wniosek, jeśli:

• przedsiębiorca ma sądowy zakaz prowadzenia takiej działalności;

• w ciągu ostatnich 3 lat przedsiębiorca został wykreślony z rejestru z powodu zakazu nałożonego przez KNF.

Od decyzji odmownej przysługuje odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) lub skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Aktualizacja danych w rejestrze

Każda zmiana danych widniejących w rejestrze (np. nazwy, adresu, listy usług czy danych agentów) wymaga złożenia stosownego wniosku do KNF w ciągu 14 dni od zaistnienia zmiany.

Koszty i zasady wpisu agentów/oddziałów

Rozpoczęcie współpracy z agentem lub otwarcie oddziału jest możliwe dopiero po ich wpisaniu do rejestru.

• Opłata 308 zł: dotyczy wpisania agenta, oddziału lub rozszerzenia listy usług płatniczych. Opłatę wnosi się na konto Urzędu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy.

• Bez opłat: zmiany techniczne, takie jak wykreślenie agenta, zmiana siedziby czy nazwy firmy.

• Pełnomocnictwo: złożenie wniosku przez pełnomocnika wymaga opłaty 17 zł (chyba że dane pełnomocnika są w CEIDG).

Czas oczekiwania na zmiany:

• 2 miesiące – w przypadku rejestracji agenta.

• 3 miesiące – w przypadku pozostałych zmian.

Współpraca z agentami – dodatkowe wymogi

Rejestracja agenta wymaga przesłania specjalnego zawiadomienia, które musi zawierać:

1. Pełne dane identyfikacyjne agenta (nazwa, adres, NIP).

2. Szczegółowy opis systemów kontroli wewnętrznej w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML).

3. Listę usług, które agent będzie świadczył.

4. Dane osób zarządzających agentem wraz z potwierdzeniem ich kompetencji oraz zaświadczeniem o niekaralności (m.in. za przestępstwa gospodarcze i skarbowe).

Wnioski o zmiany można składać identycznie jak wnioski o wpis: przez ePUAP, pocztą lub osobiście w siedzibie KNF przy ul. Pięknej 20 w Warszawie. Formularze są dostępne na stronie wniosków UKNF.

Likwidacja działalności MIP i wykreślenie z rejestru

Obowiązek informacyjny

Przedsiębiorca planujący przestać świadczyć usługi jako MIP musi uprzednio powiadomić o tym Komisję Nadzoru Finansowego. W zawiadomieniu należy precyzyjnie określić datę planowanego zakończenia aktywności.

Przyczyny usunięcia z rejestru

Wykreślenie podmiotu z rejestru dostawców usług płatniczych może nastąpić w dwóch trybach:

1. Na prośbę instytucji: poprzez złożenie odpowiedniego wniosku przez MIP.

2. Z inicjatywy KNF (z urzędu):

3. po otrzymaniu informacji o zakończeniu działalności w terminie wskazanym przez przedsiębiorcę;

4. w przypadku prawomocnego zakazu prowadzenia działalności nałożonego na osobę fizyczną;

5. jeśli KNF wyda decyzję o zakazie dalszego funkcjonowania jako MIP;

6. w razie śmierci przedsiębiorcy;

7. w momencie formalnego wykreślenia podmiotu z rejestru KRS lub ewidencji CEIDG.

Decyzja o zakazie wykonywania działalności

Komisja Nadzoru Finansowego posiada uprawnienia do wydania decyzji zakazującej działania jako MIP. Dzieje się tak w szczególności, gdy:

• wykazano, że oświadczenie o spełnianiu warunków do bycia MIP było nieprawdziwe;

• instytucja w sposób rażący naruszyła przepisy ustawy o usługach płatniczych lub inne nałożone na nią obowiązki;

• MIP nie zastosowała się do zaleceń lub nakazów KNF dotyczących zaprzestania publikacji bądź sprostowania błędnych informacji (w tym reklamowych), które mogły wprowadzać klientów w błąd.