Upadłość Zondacrypto – co dalej z kryptoaktywami klientów?
Autor: Bartłomiej Dziliński, radca prawny, MDC Partners
27 sierpnia 2026 r. estoński sąd ogłosił upadłość BB Trade Estonia OÜ, spółki prowadzącej giełdę Zondacrypto. Według relacji medialnych z postępowania zobowiązania spółki przekraczają 430 mln euro, a majątek dostępny syndykowi jest nieporównanie mniejszy. Dla klientów giełdy terminy już biegną, a wybór ścieżki działania ma znaczenie.
Co się wydarzyło?
Zondacrypto to następczyni giełdy BitBay, założonej w 2014 r. w Katowicach. W kolejnych latach działalność przeniesiono za granicę, a operatorem platformy została estońska spółka BB Trade Estonia OÜ.
Od przełomu 2025 i 2026 r. klienci zgłaszali problemy z wypłatami. W kwietniu 2026 r. Prokuratura Regionalna w Katowicach wszczęła śledztwo, które według doniesień medialnych dotyczy m.in. podejrzenia oszustwa znacznej wartości i prania pieniędzy. Postępowanie karne jest w toku. Do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia obowiązuje domniemanie niewinności.
27 sierpnia 2026 r. sąd w Harju (Harju Maakohus, Tallinn) ogłosił upadłość spółki. Syndykiem wyznaczono estońskiego adwokata Margusa Lentsiusa. Pierwsze zgromadzenie wierzycieli odbyło się 17 września 2026 r.
Dlaczego upadłość toczy się w Estonii, a nie w Polsce?
Decyduje o tym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 z 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego. Postępowanie główne wszczyna się w państwie, w którym dłużnik ma główny ośrodek podstawowej działalności. Estońska upadłość wywołuje skutki w całej Unii, także wobec wierzycieli z Polski.
Rozporządzenie przewiduje ułatwienia dla wierzycieli zagranicznych:
wierzytelność można zgłosić na standardowym formularzu (rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/1105),
zgłoszenie może zostać złożone w dowolnym języku urzędowym instytucji UE, w tym po polsku, ale sąd lub syndyk może zażądać tłumaczenia na język estoński (art. 55 ust. 5),
samo zgłoszenie wierzytelności nie wymaga zastępstwa przez prawnika (art. 53).
Wyłączenie z masy czy zgłoszenie wierzytelności?
To kluczowe pytanie dla klientów giełdy. Są to dwie różne ścieżki.
Wyłączenie z masy upadłości opiera się na twierdzeniu, że kryptoaktywa należą do klienta, a giełda jedynie je przechowywała. Jeśli wniosek zostanie uwzględniony, aktywa nie wchodzą do majątku dzielonego między wszystkich wierzycieli.
Zgłoszenie wierzytelności oznacza, że klient występuje jako jeden z wierzycieli spółki. Wierzyciele są zaspokajani proporcjonalnie z tego, co syndyk zdoła odzyskać. Przy obecnej dysproporcji między długami a majątkiem może to być niewielki ułamek należności.
Według informacji od współpracującego z nami adwokata w Estonii, w aktualnym estońskim orzecznictwie przyjmuje się, że kryptoaktywa powierzone dłużnikowi, który stał się niewypłacalny, podlegają wyłączeniu z masy. Dlatego w praktyce:
wniosek o wyłączenie traktuje się jako ścieżkę podstawową,
zgłoszenie wierzytelności składa się jako ewentualne, na wypadek oddalenia wniosku o wyłączenie.
Trzeba jednak pamiętać, że skuteczność wyłączenia zależy od tego, czy konkretne aktywa da się zidentyfikować i odzyskać. Media informują m.in. o utracie dostępu do tzw. zimnego portfela spółki. Dlatego złożenie wniosku o wyłączenie nie zwalnia z pilnowania terminu na zgłoszenie wierzytelności.
Jakie terminy obowiązują?
27 października 2026 r. – termin zgłaszania wierzytelności. Zgłoszenia spóźnione są przyjmowane, ale zaspokajane w ostatniej kolejności.
Wniosek o wyłączenie kryptoaktywów z masy – bez ustawowego terminu. Należy go jednak złożyć możliwie szybko, aby syndyk nie mógł twierdzić, że nie wiedział o prawach klienta do aktywów.
Jakie dokumenty są potrzebne?
Zakres zależy od sytuacji, ale najczęściej obejmuje:
historię konta, salda i raporty transakcji z platformy,
regulamin lub umowę z giełdą oraz korespondencję (np. dotyczącą wstrzymanych wypłat),
dokument tożsamości, a w przypadku spółki odpis z rejestru,
pełnomocnictwo, jeśli zgłoszenie składa pełnomocnik.
Dokumenty rejestrowe, pełnomocnictwo i dokumenty uzupełniające zwykle trzeba przetłumaczyć na język estoński. Koszt tłumaczeń zależy od objętości. Przy długich umowach i raportach transakcyjnych może być istotną częścią kosztów całego postępowania. Część formalności można uprościć dzięki podpisowi elektronicznemu.
A postępowanie karne w Polsce?
Śledztwo prowadzone w Polsce toczy się niezależnie od estońskiej upadłości. Status pokrzywdzonego w postępowaniu karnym daje określone uprawnienia procesowe, ale nie zastępuje wniosku o wyłączenie ani zgłoszenia wierzytelności w Estonii. To dwa odrębne tryby.
Na co zwrócić uwagę w praktyce?
Czy dokumentacja pozwala wykazać, jakie kryptoaktywa i w jakiej ilości były przechowywane na koncie?
Czy oba kroki, wyłączenie i ewentualne zgłoszenie, są przygotowane spójnie i w terminie?
Czy pełnomocnictwo i tłumaczenia spełniają wymogi strony estońskiej?
Czy wysiłek i koszty postępowania są proporcjonalne do wartości środków na koncie?
Jak wspieramy Klientów w tym obszarze?
analizujemy dokumentację konta i transakcji,
we współpracy z adwokatem w Estonii przygotowujemy wniosek o wyłączenie kryptoaktywów z masy oraz zgłoszenie wierzytelności,
koordynujemy tłumaczenia i formalności związane z pełnomocnictwem,
reprezentujemy pokrzywdzonych w postępowaniu karnym w Polsce.
Najczęściej zadawane pytania
Czy po 27 października 2026 r. jest jeszcze za późno?
Spóźnione zgłoszenie wierzytelności jest przyjmowane, ale zaspokajane na końcu. Wniosek o wyłączenie z masy nie ma ustawowego terminu, jednak zwłoka może utrudnić jego rozpatrzenie.
Czy mogę zgłosić wierzytelność po polsku?
Rozporządzenie 2015/848 dopuszcza zgłoszenie w języku polskim na standardowym formularzu, ale sąd lub syndyk może zażądać tłumaczenia na język estoński. Wniosek o wyłączenie z masy i dokumenty do niego zwykle wymagają tłumaczenia.
Czy wyłączenie z masy oznacza zwrot kryptoaktywów?
Nie automatycznie. Uwzględnienie wniosku wymaga m.in. wykazania prawa do aktywów, a jego praktyczny efekt zależy od tego, czy aktywa są dostępne dla syndyka.
Czy zawiadomienie do prokuratury wystarczy?
Nie. Postępowanie karne w Polsce i postępowanie upadłościowe w Estonii to odrębne tryby.
Jeśli chcą Państwo omówić ten temat w odniesieniu do własnej sytuacji, zapraszamy do umówienia bezpłatnego spotkania online.
Oficjalne informacje o postępowaniu: komunikat Ministerstwa Sprawiedliwości · rozporządzenie (UE) 2015/848 w EUR-Lex
Niniejsza publikacja ma charakter wyłącznie informacyjny i przedstawia stan prawny na dzień 23.09.2026. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej i nie zastępuje analizy indywidualnej sytuacji. Wydawca: MDC Partners Misala sp.k., Warszawa.
Komentarze